Câu chuyện về nhiếp ảnh
Lời nói đầuĐã từ lâu nhiều bạn bè thường hay nhờ tôi hướng dẫn cách chụp ảnh. Tôi không phải là một nhà nhiếp ảnh chuyên nghiệp, nên khả năng chắc cũng còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên tôi rất say mê chụp ảnh và qua nhiều năm nghiền ngẫm, học hỏi tôi cũng đã xây dựng cho mình những quan điểm riêng về lĩnh vực này. Vì vậy qua bài viết này tôi cũng xin chia sẻ cùng bạn đọc những suy nghĩ chủ quan của mình về nghệ thuật nhiếp ảnh. Mong rằng những suy nghĩ đó mang lại cho bạn một cách nhìn mới về một lĩnh vực đầy hấp dẫn và lý thú. Chuyên và không chuyên.Tôi đã vừa nói về vấn đề chuyên và không chuyên trong nhiếp ảnh. Vậy tiện đây xin tâm sự đôi điều. Số là tôi thấy ngày càng nhiều người sử dụng thuật ngữ đó. Người ta khen nhau: „Bác chụp pro quá”, „Bác đúng là pro”. Vậy thế nào là pro và nhiếp ảnh chuyên khác nhiếp ảnh không chuyên ở chỗ nào? Khi tôi hỏi lại chính những người đó về định nghĩa thế nào là pro thì mọi người hầu hết đều lúng túng. Có người nói rằng nếu kiếm ra tiền bằng nhiếp ảnh thì gọi là pro. Người khác lại nói dùng máy loại đắt tiền, nhiều ống kính to, phin lọc xịn thì gọi là pro. Nói tóm lại tôi không tìm được sự liên hệ nào giữa cái gọi là pro và giá trị của các bức ảnh. Vì vậy xin hãy tin rằng ranh giới của pro và không pro không bao giờ cắt ngang qua con đường của bạn đến với nghệ thuật nhiếp ảnh chân chính. |
|
|
(2) Bức ảnh chụp bằng điện thoại di động |
Máy đắt, máy rẻ - máy to, máy béCó nhiều người không hài lòng với những bức ảnh chụp của mình thường than thở: „Tiếc quá, cảnh đẹp, nhưng mình chỉ có cái máy con khỉ”. Khi tôi xem các bức ảnh của họ thì cái đầu tiên đập vào mắt là bố cục lộn xộn, đề tài tẻ nhạt. Khi tôi xem những chiếc máy thì thấy chúng không hề ... khỉ một tí nào. Mặc dù là loại máy compact, chúng có các khả năng về kỹ thuật tốt hơn tất cả những cái máy mà tôi dùng trong 10 năm đầu nhiếp ảnh. Nói tóm lại, giá trị và kích thước của chiếc máy ảnh ảnh hưởng rất ít đến giá trị của những tấm ảnh và bạn cũng đừng quan tâm quá nhiều đến điều đó. Chụp ảnh và sử dụng máy ảnhKhi tôi bắt tay vào hướng dẫn một số người chụp ảnh mới vỡ lẽ rằng họ muốn tôi hướng dẫn sử dụng máy ảnh. Thực tình dù các hệ thống cơ học, quang học và điện tử của các máy ảnh hiện đại thật tinh vi và cao cấp, những nguyên lý cơ bản của chúng thật đơn giản và có thể gói gọn trong một cuộc nói |
chuyện ngắn. Tuy nhiên từ buổi khai sinh của môn nhiếp ảnh, vì một lý do tâm lý khó lý giải, những chiếc máy ảnh như có một ma lực làm người ta tin rằng tất cả những bí quyết về những bức ảnh đẹp nằm trong những chiếc máy tinh vi, hiện đại với hình thù phức tạp và bóng bẩy.
Chụp ảnh nhiều sẽ đẹp?
Người ta thường nói rằng chụp ảnh nhiều sẽ „lên tay”. Có lẽ cũng đúng. Nhưng rất tiếc bức ảnh có giá trị không hình thành bằng đôi tay mà bằng trí tuệ. Nếu bạn không trưởng thành trong cách nhìn nhận thế giới, đôi tay khỏe mạnh và khéo léo cũng không giúp gì bạn nhiều được. Trái với một số môn thể thao, kỹ năng chụp ảnh không thể phát triển bằng khổ luyện. Theo năm tháng, kỹ năng đó lớn dần lên cùng bạn. Những giá trị cần thiết cho những bức ảnh đẹp là: khả năng rung cảm trước cái đẹp, sự tinh tế , thế giới quan đúng đắn, kinh nghiệm sống, lòng nhân bản và sự hướng thiện. Không phải tất cả các yếu tố đó bắt buộc phải được tìm thấy trên các bức ảnh, nhưng chúng là điều kiện tất yếu cho sự sáng tạo chân chính.
Bố cục nói lên tất cảGiới trẻ hiện nay thường đua đòi chơi máy. Dưới các mẩu tin trên mạng họ thường ký tên bằng ... danh sách các máy và ống kính mà họ có và họ thường hay rất buồn phiền khi chiếc máy đắt tiền có 1, 2 điểm đen hoặc trắng cố định trên các bức ảnh hoặc máy của họ chụp không được mịn như những chiếc máy của người khác. Ít mấy ai nhận thức được rằng những yếu tố đầu tiên quyết định cho giá trị của bức ảnh không nằm ở sự mượt mà của các chi tiết. Một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu chính là bố cục. Bố cục thể hiện hai chiến lược của bạn đối với bức ảnh: bạn lựa chọn các vật thể nào cho bức ảnh và điểm quan sát của bạn ở đâu. Tất nhiên hai yếu tố này suy ra một số yếu tố rất quan trọng khác ví dụ như vị trí và kích thước tương đối giữa các vật thể trong bức ảnh. |
|
Chắc hẳn đọc tới đây nhiều người trong bạn đọc sẽ đặt câu hỏi: "Vậy đứng trước một cảnh chụp, người chụp phải bắt đầu việc chọn bố cục như thế nào?". Rất tiếc, trong thực tế không tồn tại công thức cho việc sắp xếp bố cục. Khi một cảnh vật hoặc một ý tưởng đã lôi cuốn bạn, bạn hãy tìm xem nội dung nào và những chi tiết nào là nguyên nhân của sự lôi cuốn đó. Bạn hãy tìm cách nhấn mạnh nội dung đó trong bức ảnh Và nếu có thể, tất cả các chi tiết không liên quan đến nội dung đó phải được loại trừ ra khỏi bố cục. Quá trình tạo bố cục là một quá trình sáng tạo, và cũng như hầu hế mọi sự sáng tạo khác nó phụ thuộc hoàn toàn vào cảm nhận riêng của bạn.
|
|
Đơn giản nói lên nhiều điều hơn phức tạpMột trong những sai lầm hay gặp phải của những người mới chụp ảnh là họ „chất” vào bức ảnh quá nhiều chi tiết không cần thiết. Mỗi một vật thể, mỗi một khoảng không gian trong bức ảnh đều được lựa chọn một cách có ý thức và phải được phục vụ cho một ý tưởng của người chụp. Đó là lý do tại sao những bức ảnh với bố cục đơn giản mang trong mình nhiều ý nghĩa hơn những bức ảnh phức tạp. Tuy nhiên không nguyên tắc nào là không có ngoại lệ. Trong một số trường hợp đặc biệt, ví dụ khi bạn muốn nhấn mạnh một cảnh vật ngổn ngang, bạn có thể đưa vào bức ảnh rất nhiều các chi tiết lộn xộn. Tâm vàng có phải là chiếc chìa khóa vàng?Khi tiến qua thêm một bước nữa trong nhiếp ảnh, người ta lại thường bị rơi vào cạm bẫy của sự kinh điển. Các nguyên tắc về bố cục được giảng giải kỹ lưỡng trong nhiều tài liệu. Hẳn có người nghĩ, nếu có một nhà lập trình tài ba nào chuyển tải các nguyên lý đó thành một phần mềm, các máy ảnh tương lai sẽ tự chọn được bố cục. Thế nhưng trong thực tế có những giá trị mà máy móc không bao giờ đạt được. Một trong các giá trị đó là cái đẹp. Nếu giá trị duy nhất của bức ảnh là tuân thủ đúng các nguyên tắc của bố cục, bức ảnh đó trở lên lố bịch. Các nguyên tắc về bố cục là nét tô đậm cho nội dung bức ảnh, bản thân chúng không mang trong mình các ý nghĩa. Ngoài ra hầu hết các nguyên tắc về bố cục chỉ là trường hợp cá biệt của một số ý tưởng tổng quát khác. Ví dụ tâm vàng chỉ là trường hợp cá biệt của lý thuyết cân đối trong bố cục. Rất tiếc nguyên tắc này thường được sử dụng một cách máy móc. Nói tóm lại, bạn đừng bao giờ tìm cách tuân thủ các nguyên tắc mà hãy ủy thác cho các cảm nhận sáng tạo của riêng mình. |
Độc đáo hay khác người?
Sự độc đáo khẳng định tính cách của bạn và là một trong những giá trị cơ bản nhất của sáng tạo. Để có sự độc đáo bạn phải có ý tưởng và đôi khi cần phải có sự may mắn. Sự độc đáo trong nhiếp ảnh được thể hiện qua cách nhìn riêng, mới mẻ. Rất tiếc cơn khát sự độc đáo thường hay khiến người ta chụp các bức ảnh khác người. Nhiều kiểu chụp khác người được lạm dụng quá mức và đã trở thành phong trào. Chân dung nửa mặt, chụp nghiêng máy là những ví dụ điển hình. Vậy làm sao để có được các bức ảnh độc đáo? Rất tiếc, sự độc đáo không có công thức và rất may là chính điều đó đã bảo tồn giá trị của nó.
Tất cả chỉ là tương phản?
Có học giả nói rằng thế giới tự nhiên chính là một tập hợp của các sự tương phản. Dòng chảy san bằng mức tập trung của năng lượng chính là động lực của sự tồn tại của vật chất và chính sự tương phản của nhiều đại lượng vật lý là cơ sở để chúng ta cảm nhận được sự tồn tại của thế giới xung quanh. Quả thực, chắc tôi không phải là quá ngoa ngoắt khi nói rằng toàn bộ nghệ thuật nhiếp ảnh dựa trên việc sử dụng một cách có ý thức sự tương phản. Sự tương phản trong nhiếp ảnh gồm sự tương phản giữa sáng và tối, giữa các màu sắc, giữa rõ và mờ, giữa các hình khối và sự tương phản về nội dung.
|
(5) Tương phản giữa sáng và tối |
(6) Tương phản giữa nét và mờ |
|
(7) Tương phản giữa mầu sắc |
(8) Tương phản về nội dung |
Hãy thổi vào các bức ảnh một linh hồn!
Và cuối cùng, hãy thổi vào các bức ảnh của bạn một linh hồn. Giấu sau mỗi bức chân dung là một mảnh đời, giấu sau mỗi khung cảnh là một câu chuyện kể. Những bức ảnh nếu chỉ rực rỡ sắc mầu chỉ là một bức ảnh vô hồn. Đây là kỹ năng khó nhất trong nhiếp ảnh, đòi hỏi sự rung cảm và khả năng truyền đạt nhạy bén và ít nhiều trong đó là yếu tố thiên bẩm. Tất cả những yếu tố về tính cách mà tôi đã nói tới ở phần trước chính là những cơ sở quyết định về giá trị của nội dung của các bức ảnh.
|
(9) Hồn phố cổ |
(10) Sân ga chiều mưa |
|
(11) Vietnam-Town |
(12) Đường phố Guanajuato |
(13) Giáng sinh
©Nguyen Bang Giang (Original picture)
Bức ảnh số 13, cảnh đường phố Hà nội chiều Giáng sinh. Có lẽ bạn nghĩ rằng đây là bức ảnh hài hước? Nếu bạn đã từng sống nhiều năm với văn hóa phương tây và hiểu được không khí của ngày lễ Giáng sinh, bạn sẽ thấu hiểu được kịch tính của bức ảnh. Ngày lễ giáng sinh có một không khí chứa đầy tình yêu, sự thịnh vượng và hơi ấm gia đình. Cái không khí ấy tương phản với hình ảnh người phụ nữ bán rong nghèo đổi những chiếc mũ Giáng sinh lấy miếng ăn của gia đình. Và cái hộp sắt to, nham nhở như hình ảnh của số mệnh đè lên đôi vai của người phụ nữ ấy.
Đoạn kết
Chắc hẳn nhiều người trong độc giả đã rất ngạc nhiên sau khi đọc xong bài viết này. Chúng ta đã đề cập tới nhiều đề tài trong lĩnh vực chụp ảnh, nhưng cuối cùng thì bạn vẫn chưa biết máy ảnh có những loại nào, chụp ra sao, khi mua thì chọn mác hiệu nào? Thật ra đó chính là chủ ý của tác giả. Sử dụng máy và mua máy trong thực tế dễ hơn nhiều so với việc chọn cho mình một quan điểm đúng đắn trong nhiếp ảnh. Đến với nhiếp ảnh bạn sẽ phải đứng trước sự lựa chọn giữa những bức ảnh đẹp và những chiếc máy được rọi đèn lấp lánh sau các khung kính. Xin chúc bạn có một sự lựa chọn may mắn.
Special thanks to Jacek Karczmarczyk, Phil Marion, Waldemar Józwa for your supports and your wonderful pictures.
Mời bạn đón đọc: